Bahçenizi çatal otlarından nasıl temizlersiniz?

Çatal otu ya da diğer adıyla tüylü şeytan otu; bahçe ve dekorasyon ile uğraşanların sık sık karşılaştığı sorunlardan biridir. Eğer doğal bir alanı ehlileştirip kendi zevkinize uygun bir bahçe yaratmak istiyorsanız, doğanın bu küçük, yeşil istilacılarıyla epey uğraşmanız gerekebilir. En ufak bir tomurcuğu, yan sürgünü dahi bir mantar gibi çoğalabilir, bahçenizdeki doğal yaşamda öbeklenmiş ot yığınları oluşturabilir.

Bu yüzden; ilaçlama veya sürekli ayıklama gibi yöntemlere muhtaç kalmadan, doğayla barışık bir şekilde bahçenizi çatal otundan ayrı tutmak için dikkat etmeniz gereken birtakım hususlar vardır.

Çatal otu nedir? Nasıl bir bitkidir?

Kurtulmak istenen bir bitki olmasından anlaşılacağı üzere çatal otu; her türlü bahçe ve tarlacılık işlerinde görülebilecek bir yabani ottur. Doğada, hatta şehirde tuğlaların arasında dahi yeşeren çimler gibidir.

İlginizi çekebilir: Hobi bahçeciliği nedir? Nasıl yapılır?

Çatal otunun bilimsel adı “digiteria sanguinalis” tir. Türkiye’de çatal otunun yanı sıra “Tüylü şeytan otu” ismiyle de bilinir. Kurak olmayan toprakları seven tüylü şeytan otu; sıcak havadan hoşlanır. Kumlu ve tınlı topraklarda özellikle görülür. Çapa bitkilerinde ve diğer tarla kültürlerinde sık rastlanabilir bir bitkidir.

Yukarıdaki şartları sağlayacak bir coğrafya olması sebebiyle çatal otu; Türkiye’de en çok Çukurova bölgesinde görülür. Pamuk ve turunçgillerin yetiştiği tarlalarda bol bol gözlemlenebilir.

Çatal otunu nasıl tanıyabiliriz?

Tüylü şeytan otu tek yıllıktır ve boyu 60 cm’yi geçer. Yeşilden kırmızıya kadar değişken renklere sahip yaprak ayası vardır. Genelde yaprağın her iki yüzeyi de parlak tüylerle kaplıdır, ki tüylü şeytan otu ismini buradan alır. Ayrıca yaprak kınının kenarları da kirpik gibi kıllıdır. Yakacık 1-2 mm boyunda beyazdır, kulakçıkları yoktur. Sap tüysüz, yalnızca boğumlar tüylüdür. Kaz ayağını andıran başakta, farklı olarak parçalar bir noktadan çıkmamışlardır. 4 ila 10 arasında başakçık bulunur. Başakçıklarda tek çiçek olup, alt dış kavuz çok küçük, iç dış kavuz başakçık boyunda küçük tüylüdür. İç kavuz başakçık boyunda tüylü, kapçık sivri ve tüysüzdür.


Yani tarla ve bahçe işlerinde sizi epey meşgul edebilecek bir yabancı ottur. Günümüzde yabancı ot olmasına rağmen; ilkel dönemlerde çatal otunun besin zincirinde önemli bir kaynak olduğu düşünülmektedir.

Çatal otundan kurtulmak için:

Her türlü toprak faaliyetinde istenmeyen bir unsur olması sebebiyle tüylü şeytan otunun temizlenmesi üniversitelerde dahi araştırılan bir konudur. Bilim insanları; doğayla barışık olacak ve besin zincirine zarar vermeyecek şekilde bu yabani otu ekarte edebilmek için çalışmalar yürütmektedir.

En güncel araştırmalardan birini yapan Patrick McCullough’a kulak verelim: Georgia Ünivesritesi’nde Ziraat Profesörü olan McCullough; “Çim bakımından ve bahçe peyzajından sorumlu olanlar baharla birlikte kendilerini çatal otunun temizleneceği programlara adarlar. Bir bahçe bakım şirketi kiralamak istemeyen ev sahipleri de çatal otlarından kurtulmak isterler. Fakat ne yazık ki çatal otlarından bıçak kesmiş gibi kurtulmanın doğal bir çözümü yok. Sadece engellenebilir. İlaç kullanımında ise çok titiz ve dikkatli olmak gerekir.” diyor.

Patrick McCullough; tüylü şeytan otunu doğal yollarla temizlemenin bir yolu olmadığını söylerken haklı. Çünkü doğada son derece güçlü, hızlı çoğalıp hayatta kalabilen bir tür. Fakat; gerek bahçe, gerek organik tarım, gerekse konvansiyonel tarım olsun, arazi şartlarını çatal otunun olumsuz etkileneceği şekilde ayarlarsanız bu sorunu minmuma indirmiş olursunuz. Doğal seçilim parametrelerini çatal otunun dezavantajına olacak şekilde ayarlamaktan bahsediyor yani. Yetişmiş çatal otlarıyle uğraşmaktansa, hiç yetişemeyeceği bir ortam hazırlamak.

Bunu da okuyun: En güzel yeşil bahçe dekorasyonları

Fakat burada önemli bir dipnot düşelim: Çatal otundan kurtulmak için yapılacak çalışmalar bahçe işleri için çok daha uygundur. Büyük arazilerin ve toplu üretimlerin söz konusu olduğu konvansiyonel tarımda bu önlemler mümkün olmayabilir. Gereksiz veya masraflı olabilir. Yani herhangi bir tarım tavsiyesi değildir. Mutlaka uygulamadan önce pratik etütleri yapınız.

Tüylü şeytan otuna karşı beş adımlık plan:

İşte bahçelerimizde istenmeyen, bahçe dekorasyonuna ve diğer türlere zarar veren bu istilacılara karşı uygulanabilecek planın aşamaları:

1)Erken teşhis yapın

Otlar yetişme dönemindeyken bahçenizde sürekli gezin, ürünlerin arasına dikkatlice bakarak gözlem yapın. Çatal otu henüz sürgün aşamasındayken tespitini yapmak, mücadelede çok önemli bir aşamadır.

Eğer bahçenizde çatal otu tomurcuklanmalarını tespit ederseniz, en sağlıklı yöntem elinizle bunları yolmaktır. Ama sık sık yapmanız lazım. Tomurcuk gördüğünüz yeri almalısınız ki bahçenize yayılmasın.

2)Tedbir amaçlı tarım ilaçlarını (kullanmak istiyorsanız) uygulayın

McCullough: “Çatal otuna karşı uygulanacak olan ilaç; mutlaka istila başlamadan uygulanmalı.” diyor. Öbeklenmelerin başladığı andan sonra tedbir almak için çok geç olabilir.

Ayrıca; ilaç uygulaması için kendinize göre bir takvim belirlememelisiniz. Bu, çatal otlarının çoğalmasına sebep olabilir. Bunun yerine toprak sıcaklığına göre uygulama yapmalısınız. Toprak sıcaklığı 10*C’nin üzerinde olduğu anda ilaçları uygulayabilirsiniz.

3)Biçme yüksekliğini arttırın

Geldik doğal seçilim kullanılarak alınan önleme… Bahçe dekorasyonunuzda bulunan diğer bitkilerden faydalanarak tüylü şeytan otunun çoğalmasını engellemeniz mümkün. Bitki çeşidi, kuraklık, serinlik, vs. fark etmeksizin çimlerinizi normalden biraz daha uzun olacak şekilde biçebilirsiniz.

İlkbaharda çimleri normalden 2-5 cm daha uzun biçmeniz; çatal otu tohumlarını gölgede bırakıp, yaz geldiğinde olgunlaşmalarını engelleyecektir. Sonbahar ve kışa doğru ise zaten var olan öbekler öldüğü için diğer türler ile rekabet şansı azalacak ve istila olasılığı düşecektir.

4)Gübre çeşidini sadece kendi bitkilerinize yararlı olacak şekilde ayarlamaya çalışın

Bu standarda dikkat etmezseniz tüylü şeytan otu da gübrenin yarattığı verimlilikten faydalanacak, diğer türlerle beraber başarılı döller ortaya çıkaracaktır.

Bahçenizde veya tarlanızda bulunan türlere göre gübre çeşitlerini ilgili makamlardan öğrenebilir, kendi yetiştirdiğiniz türe yararlı olacak şekilde gübreleme yapabilirsiniz.

Okumadan geçmeyin: Mutfak atıklarından kompost yapımı

5)Sulamayı dengeli ve doğru zamanda yapın

Bahçe sulama programınızı miktar, zaman yönünden verimli bir şekilde yapmalısınız. Her şeyden önce gereğinden fazla sulama yapmak toprağı yabanileştirecek ve yabancı otların büyümesini teşvik edecektir. Bu yüzden yetiştirdiğiniz türlerin gerektirdiği ölçüde dengeli bir sulama yapmalısınız.

Ayrıca; sulamayı yoğun gün ışığından önce yapmanız kendi türlerinizin daha çok faydalanmasını ve maksimum verimi sağlayacaktır. Sakın akşam vakti sulama yapmayın, hastalığa sebep olabilir. Yabani otları üstün hale getirebilir.


Çatal otu nasıl büyür? Nasıl peydah olur?

Digiteria sanguinalis; nam-ı diğer tüylü şeytan otu, bahçe ve tarlalarda istenmeyen bir yabani ot olmasına rağmen adeta peydah olur. Bunu da yıllık üreme döngüleriyle yapar.

İlkbaharda tomurcuklar büyümeye ve bahçeyi istila etmeye başlarlar. Yazın tüylü şeytan otunun yetişkinlik dönemidir ve doruklara ulaşır. Bu esnada olgun tohumlar da gelişir ve gelecek senenin çatal otlarını çimlendirmek için hazırda beklerler.

Sonbaharda sıcaklığın düşmesiyle birlikte olgun otlar ölmeye başlar. Yaz döneminde oluşan tohumlar birer birer toprağa düşer. Gelecek baharda tekrar yeşermek üzere kış uykusunda bekler.


Patrick McCullough’un çatal otuna karşı verdiği tavsiyeler bu şekilde… Ayrıca bu yabani bitkinin kışın uykuda beklemesinin bahçe ve tarla sahiplerini önlem alma konusunda rehavete düşürmemesi gerektiğini de özellikle belirtiyor. “Kışın umursamaz davranmak, çatal otlarına karşı mücadelede başarısız olmanın başlıca sebeplerindendir.” diyor.

 

Bunlar da ilginizi çekebilir!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*