Başlıca alternatif enerji kaynakları nelerdir?


Alternatif enerji kaynakları; kaynak olarak kullanilan unsura ve üretim şekline göre geniş bir seçenek imkanına ve çeşide sahiptir. Bir diğer ismiyle yenilenebilir enerji olarak da geçen bu kaynaklar; birazdan inceleyeceğimiz üzere sahip oldukları çevrimler yönünden epey farklılık gösterebilseler de hepsinin kolayca tahmin edilebilir iki ortak yönü vardır:

  1. Hiçbiri enerji üretmek için kömür, yakıt, vs. tüketime dayalı bir çevrime sahip değildir. Kullanılan kaynaklar tamamen doğadan alınır ve hiç bozulmadan doğaya geri verilir.
  2. Hepsinde de ışık, kinetik, vs. formlarda olan enerji en sonunda şehir şebekelerinde kullanılabilecek elektrik enerjisine dönüştürülür.

Genel bilgileri vermişken yazının devamiyla ilgili bir hususu belirtmek isterim: Söz konusu enerji kaynaklari, kitaplarda ve kayıtlarda alternatif enerji olarak geçer. Fakat “alternatif” kelimesi, fosil yakıtların ve diğer zararlı enerji çeşitlerinin yedeğiymiş gibi bir algı yarattığı için bundan sonraki tanımlarda “yenilenebilir enerji” seçeneğini kullanacağım.

Gelelim yazımızın en can alıcı noktasına: En önemli yenilenebilir enerji kaynakları nelerdir? Türkiye’de ve dünyada en çok tercih edilen çeşitler nelerdir? Kısa başlıklar halinde inceleyelim:

1.Güneş enerjisi

Güneş paneli kurulumu

Neredeyse ilkokuldan beri bildiğimiz ve en meşhur yenilenebilir enerji çeşitlerinden biri olan güneş enerjisi; yeryüzüne fotonlar halinde ulaşan enerjinin panelin silikonlu yapısı yardımıyla fotovoltaik etkiye maruz kalmasından ve elektrik şeklinde kullanılmaya müsait forma çevrilmesinden oluşmaktadır. Güneş panellerinin çalışma prensibine dair daha ayrıntılı bilgi için başlığa tıklayarak yazımızı inceleyebilirsiniz.

Büyük enerji üretimleri açısından ele alirsaj; özellikle Almanya’nın son yıllardaki çalışmalarıyla güneş enerjisinin büyük çapta üretimler için de kullanılabilecek bir yöntem olduğu ispatlanmıştır. Fakat bir ülkenin yıl içinde aldığı güneş miktarı ve açısı, ülkenin “güneş tarlası” olacak şekilde büyük yatırımlar yapma imkânı ve sahip olduğu yenilenebilir enerji bilinci gibi etkenlere göre bu durum değişiklik göstermektedir.

2.Rüzgâr enerjisi

rüzgar türbinleri

Güneşle beraber en çok bilinen bir diğer yenilenebilir enerji çeşidi de rüzgardır. Hepimiz tekli veya birkaç tane sıralı olacak şekilde mutlaka o dev rüzgar türbinlerinden görmüşüzdür. İşte o türbinlerde, rüzgarın gücünden yararlanılarak elektrik enerjisi üretilmektedir. Yani rüzgar enerjisi; havanın sahip olduğu kinetik enerjisinin türbin kanatlarına aktarılması ve bunun rotorda yaratılan manyetik alan yardımıyla elektrik enerjisine çevrilip jeneratorle şebekeye aktarılmasından oluşmaktadır. Üretim aşamasına dair daha detaylı açıklamayı yine başlığa tıklayarak okuyabilirsiniz.

Yatırım imkânı bakımından değerlendirirsek rüzgar seçeneğinin durumu da güneş enerjisi ile hemen hemen aynidir. Ülkenin coğrafi konumuna, yıl içinde yasanan rüzgarlı gün sayısı ne ve rüzgarın gücüne göre olası kazanç miktarı değişiklik göstermektedir.

3.Jeotermal enerji

jeotermal enerji santrali

Bütün dünya tarafından bilinen en büyük jeotermal enerji cenneti şüphesiz ki İzlanda’dır. Böyle olmasının sebebi de ülkenin kara parçasının oluşum aşamalarından ve halen yoğun bir şekilde devam etmekte olan volkanik faaliyetlerden başka bir şey değildir.

Bu sebep üzerinden jeotermal enerjinin çevrimini de kısaca açıklarsak; yeraltında kıta hareketleri, volkanik faaliyetler, vs. sebeplerden ötürü sıkışan ve yuksek sıcaklığa sahip sıvı ve gazların taşıdığı ısı enerjisinin santrallerde elektrik enerjisine dönüştürülmesinden ibarettir.

Dolayısıyla bir ülkede jeotermal enerji üretilmesinde şans faktörü epey etkilidir. Ne kadar çok volkanik ve yer kabuğu hareketi varsa üretim potansiyeli de o kadar büyük olacaktır. Fakat Türkiye’nin bu konuda üzücü bir durumu vardır ki; özellikle Ege Bölgesinde bulunan pek çok jeotermal enerji kaynağını kullanmak için herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır.

Daha ayrıntılı bilgiye yine başlığa tıklayarak ulaşabilirsiniz.

4.Dalga enerjisi

Dalga enerjisi yöntemleri

Bu sefer İskandinav ülkelerinin ve İrlanda’nın çalışmalarıyla ismini duyduğumuz bu yöntem, diğer seçeneklere kıyasla büyük üretimler için çığır açacak niteliktedir.

Çalışma prensibi olarak dalga enerjisi; deniz ve okyanusların gel-git hareketlerinden veya kıyıya sürekli vuran deniz dalgalarının hareketinden yararlanmayı esas almaktadır. Sürekli hareket halinde olan sudan yararlanılarak türbinin döndürülmesi ve jeneratör yardımıyla elektrik üretilmesine dayanir.

Daha küçük çapta olan çeşitleri mevcut olsa da özellikle “Oyster”, yani istiridye modeli biraz daha geliştirilmesi halinde küçük bir kasabaya elektrik verebilecek güçte bir metottur.

Dalga enerjisinin en büyük dezavantajı; söz konusu heyecan verici üretim yöntemlerinin yurt dışında hala ar-ge aşamasında olması ve Türkiye’de tam anlamıyla bilinmemesidir.

5. Biyokütle enerjisi

bir biyokütle enerji santrali

Diğerlerine göre gerçekten yeni bir metot olan biyokütle; yenilenebilir enerji kaynağı olmakla beraber geri dönüşüme de katkı sağlamaktadır. Çünkü biyokütle; doğada veya endüstride atık halinde olan biyolojik-organik artıkların kullanılmasına dayanmaktadır.

Çalışma prensibi ise jeotermal enerjiyle biraz benzerlik göstermektedir. Doğadan veya sanayiden toplanan bu atıkların yakılması sonucu bir biyokütle santralinde ya elektrik, ya da ısı enerjisi üretilir. İste biyokütle tanımı; yakıt olarak kullanilan söz konusu organik atıkları temsil etmektedir.

Bu gelecek vaat eden yenilenebilir enerji yöntemiyle ilgili daha ayrıntılı bilgiye başlığa tıklayarak ulaşabilirsiniz.

6.Hidroelektrik enerjisi

Biraz tartışmalı ama yenilenebilir bir enerji kaynağı olan hidroelektrik, bazı kaynaklarda ” hidro enerji” olarak da geçer.

İşleyiş tarzının canlı örnekleri bugün bildiğimiz hidroelektrik enerji santralleri olsa da temel prensiplerinden tek cümleyle bahsedelim: Bir akarsuya inşa edilen baraj yardımıyla suyun biriktirilmesi, yüksekten serbest bırakılan bu suyun altta bulunan türbini döndürmesi ve jeneratörler yardımıyla elektrik üretilmesi hidroelektrik enerjisinin ta kendisidir.

Hidro enerjinin yararlarına ve olası zararlarına dair yazımızı başlığa tıklayarak okuyabilirsiniz.


Evet değerli okurlar… Ana başlıklar halinde başlıca yenilenebilir enerji kaynakları yukarıda bahsedildiği gibidir. Dikkat ederseniz güneş ışığı ve ısı kullanımı dışındaki tüm yöntemler herhangi bir doğal kaynak ile bir türbinin döndürülmesi ve buradaki hareketin jeneratöre aktarılmasına dayanmaktadır. Yani birçok santral tasarımı büyük benzerlik göstermektedir. Önemli olan unsur; doğada bedavaya bulunan enerji kaynağından doğru şekilde faydalanabilmektir.

Sizlerin yenilenebilir enerji kaynakları, bunların ülkemiz ve dünyadaki kullanımları ile ilgili fikirleriniz nelerdir? Sitemizin yazar kadrosuna katılmak suretiyle görüşlerinizi kayıtsız şartsız ziyaretcilerimize sunabilirsiniz.

 

Bunlar da ilginizi çekebilir!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*