Biyokütle enerjisinin verimliliği

Bitkisel ve hayvansal kökenli organik atıkların yakılmasıyle elde edilen biyokütle enerjisi; her geçen yıl gerek tüm enerji sektöründe, gerekse yenilenebilir enerji kaynakları arasındaki popülaritesini sürekli arttırmakta olan bir iş sahasıdır. Temel prensiplerinin basit olması ve pek çok yönden fosil yakıtlara rakip olabilecek tarzda bir enerji üretim prosesine sahip olması sayesinde; fosil yakıtların azaldığı ve kullanımının terk edildiği her gün, biyokütle enerjisi üretiminin artması için bir fırsat olmaktadır. Öyle ki; içinde bulunduğumuz 2016’nın son çeyreği ve ileriki yılları kapsayan dönem bazen biyokütlenin altın çağı olarak bile nitelendirilmektedir.

Eğer organik atıkları yakarak elektrik enerjisi üreten bu devasa tesislerin yarattığı biyokütle enerjisinin verimliliğine geçmeden önce biyokütlenin ne demek olduğunu, biyokütle enerjisi ile nasıl elektrik üretildiğini ve türevi tanımları merak ediyorsanız; bundan önce “Biyokütle nerjisi nedir?” başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz. Bu yazımızda ise tanımını ve işleyişini zaten bildiğinizi var sayarak santrallerin verimililği; üretim ihtiyacını karşılama olanakları gibi unsurlardan bahsedeceğiz:

Biyokütle enerji verimi

İşin ayrıntılarına girmeden önce; söz konusu üretimin yüzdelik dilim cinsinden verimini öğrenip hemen çıkmak isteyen arkadaşlar için peşinen yazalım: Biyokütle enerji santralleri; verimi genellikle %10 ile %40 arasında değişen bir oranla çalışmaktadır. İşin temel prensibi yakma yoluyla ısı ve elektrik enerjisi üretmek olduğundan; santralin çalışma veriminin orta kalite kömürün yanmasında ve termik santral veriminden pek bir farkı yoktur, doğaya verilen zarar hariç… Tabii ki bu yüzdelik dilimin dışına çıkan; adeta özene bezene hazırlanmış pek çok çalışma da mevcuttur dünya üzerinde…

Şimdi; biyokütle enerjisinin organik atıkların yakılması yoluyla elde edildiğini söylemiştik. Hatta işi basitleştirmek için bunun en güzel örneğinin odunun ısı üretimi için yakılması olduğunu da söylemiştik. Evet; binlerce yıldır kullanılan odun yakma eylemi biyokütle enerjisinin en ilkel versiyonundan başka bir şey değildir. Peki; biyokütle enerjisini çalıştıracak olan bu değirmenin suyu nereden gelmektedir? Yani o tonlarca atık nasıl elde edilmektedir? İşte bu; geri dönüşüme katkıda bulunması yönünden çok önemli bir ayrımdır. Hep beraber inceleyelim:

1) Enerji ormanları ve enerji tarımı

Bu tabirler; yetişkin olduğu zaman enerji üretmek amacıyla budanıp dalları kesilecek olan ağaçların büyütüldüğü özel arazileri anlatmak için kullanılır. Yani; çok kurak ortamda dahi yetişebilen ağaçların birtakım laboratuar katkıları eşliğinde hızla büyütülüp, sonrasında da olabilecek en yüksek verimi alabilecek şekilde biyokütle enerjisi için kullanılmasını esas alır. Örneğin; birçok kavak çeşidi, söğüt, okaliptus gibi ağaçlar koalyca yetişebilen ağaçlardır ve söz konusu biyokütle tarlalarında yetişririlip beş yılda bir budanarak üretime katkı sağlarlar. Aynı şekilde C4 tipi bitki olarak tabir edilen; yüksek sıcaklıkta yaşayıp fazla su gereksinimi duymamak gibi özellikleri olan mısır, şeker pancarı, şeker kamışı gibi bitkiler de bu tarz enerji kaynağı üretimine katkı sağlamaktadır. Bir dipnot belirtirsek; enerji ormanlarında ve tarım arazilerinde yetiştirilen ağaçlar normalden 10-20 kat daha fazla biyokütle verimi sağlamaktadır. Yani sırf bu amaçla insan eliyle üretilen, tam olarak kendi doğal ortamında olmayan canlılardır ve buna göre muamele edilmektedir. 

Bu başlık bize biyokütlenin temiz bir üretim yönetmi olmasının yanı sıra doğadaki CO2 döngüsüne de yardımcı olduğunu ve acil durumlarda kendi enerji kaynağını kendisinin üretebildiğini gösterir. Sıradaki madde ise organik geri dönüşüm açısından da çok önemlidir.

2)Tarımsal ve kentsel atıkların toplanması

Yukarıdaki üretim yöntemi; daha çok biyokütle enerjisinin fosil yakıtların yerini almasını, aynı zamanda ormanlara ve doğal bitki örtüsüne zarar vermeden üretime devam edebilmesini, üstelik bu esnada CO2 döngüsüne de katkı sağlamasını esas alır. Tarımsal ve kentsel atıkların toplanarak yakıt olarak kullanılması ise; genel bazda bakıldığından biyokütle enerji verimini fevkalade arttıran ve olayı geri dönüşüm yönünden somut bir şekilde hayata geçiren kısımdır.

Neden bu madde önemlidir? Çünkü; biyokütle enerji olmasa çöp olarak değerlendirilecek ve doğaya karışmak üzere atılıp gidecek olan bitkisel ve hayvansal kökenli atıklar; bu yolla tekrar değerlendirilmektedir. Böylece geri dönüşümcülüğün ve yenilenebilir enerjinin bir arada olduğu harika bir döngü yakalanmaktadır.

İşin güzel yönü ise; atık toplanması ile enerji üretimi esnasında, enerji ormanlarında olduğu gibi sadece budanmış dalların ve “doğrudan organik” olarak nitelendirebileceğimiz atıkların kullanılması gibi bir zorunluluk yoktur. Bio-dizel, atenol gibi pek çok atıkların yanı sıra; belediye ve şehir çöplüklerinde meydana gelen gıda, yemek, vs. kaynaklı organik atıklar ve “tarım endüstrisi” kaynaklı meydana gelen atıklar da biyokütle döngüsüne dahil edilmektedir. Böylece gerçek anlamda çöpün değerlendirilip geri dönüştürülmesi gibi bir durum söz konusu olmaktadır.

Geri dönüşümle ve temiz enerjiyle ilgisi açısından yaptığımız bu sıralama dışında biyokütle enerji kaynakları; tarımsal kökenli, orman kökenli ve kentsel/endüstriyel kökenli olarak da kategorize edilir. Fakat bu; biyokütle enerji verimliliğini yakıtın geri dönüşüm, vs. sağlaması yönünden çok temin edildiği sektörleri ele alan yüzeysel bir sınıflandırmadır.


Biyokütle enerjisinin verimiliği hakkında genel hatlarıyla söylenebilecekler bunlardır. İlave olarak ısıl değer, malzeme cinsi, yanma, elektriğe dönüştürme esnasında yaşanan kayıplar, vs. vs. o kadar çok detay vardır ki; giriş yazısıyla sadece genel bilgi edinmek isteyen okurlarımızı sıkmak istemedik. İlerleyen yazılarımızda biyokütle ve tüm enerji çeşitlerinin verimliliğini daha teknik ayrıntılarıyla ele alıp yenilenebilir enerjiyi meslek edinmiş kişilerin beğenisine sunacağız. O vakte kadar biyokütle enerjisi hakkında belirtmek istediklerinizi yorum kısmında rahatlıkla belirtebilir veya iletişim bölümünden bizlere yazı talebinizi iletebilirsiniz. Şimdilik hoşça kalın…

Bunlar da ilginizi çekebilir!

2 yorum

  1. merhabalar yazınız cok güzeldi.Bir konuda yardım rica ediyorum.Bende gazlarla ilgili bir sunum hazırlıyorum.Biyokütlenin ve biyogazın dünyadaki farklı teknikleri diye.Türkiyede uygulanmayan teknikleri bulmaya çalışıyorum.Bu konuda yardımcı olursanız sevinirim.Tskler…

    • Ebru Hanım merhaba;

      Sitemizde daha çok genel bilgiler veriyoruz. Yeşil sektörleri ve ekolojiyi yeni yeni öğrenen kişilere yönelik. Size sunumunuzla ilgili istatistiksel bilgiler verip hocalığa soyunmaya çalışmak pek profesyonel bir hareket olmayacaktır. İlerleyen zamanlarda sitemizde bu tarz yazılar tabii ki mevcut olacak. Ama şimdilik konunuzla ilgili araştırmacılara, üniversite öğretim görevlilerine, vs. uzmanlara ulaşabilirsiniz.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*