Cengiz Dağcı-Onlar da İnsandı/İnceleme

İlk baskısı 1990 yılında yapılan “Onlar da İnsandı” adlı roman, Cengiz Dağcı’nın tarihi gerçekler ışığında yazdığı en başarılı ve bir o kadar da dramatik havasıyla insanı sürükleyen romanlarından biridir.

Edebi ve kültürel ögeler yönden çok başarılı bir roman olmasının yanı sıra Cengiz Dağcı’nın bu yapıtının dikkat çeken başka bir yönü daha vardır: Genelde değinilmeyen yönüyle; romandaki zaman diliminde yeni kurulmuş olan Sovyet rejiminin totaliter ve baskıcı yönünü gözler önüne sermektedir.

Sadece Rus toprakları değil, SSCB sınırlarına dahil olmuş pek çok ülkede rejim düşmanlığı, aykırı fikirler gibi gerekçeyle milyonlarca insan yüzlerce yıllık yurtlarından edilmiş, soykırımı aratmayacak yöntemlerle yollarda ölüme terk edilmiştir. Daha da kötüsü; aynı gerekçelerle milyonlarca insan en faşist ve en emperyalist devletlere bile dudak uçuklatacak nitelikte canavarca yöntemlerle idam edilmiş, katledilmiştir.

Romanın konusu ise kurulan Sovyet rejiminin etkisiyle yüzyıllardır huzur içinde yaşadıkları topraklara bayındırlaştırma, kalkındırma hedefi doğrultusunda yollar, binalar yapılan; kendi topraklarında yabancı konumuna düşüp göçe zorlanan Tatarları ele almaktadır. Romanın baş kahramanlarından olan Bekir Ağa; iyi kalpli tipik bir Tatar köylüsüdür. Bekir Ağa, ailesi ve birçok Tatar’ın dahil olduğu roman; baba-oğul iki Rus’un köye gelip iş isteme hikayesiyle başlar ve oradan Bekir Ağa’ların o tarihi facialara sebep olan göçlerine giden tarihi sürece kadar devam eder.

Eğer dönemin tarihi sürecine; özellikle Sovyet döneminin rejim yapısından çok iç işlerine ve iç politikalarına dair bir merakınız varsa; romanı bir solukta okuyacak ve Tatar, Rus, vs. kültürel doku hakkında da geniş bilgi sahibi olacaksınız. Yazımızı da kitabın arka kapağında bulunan tanıtım kısmıyla bitirelim:

Evet, onlar da insandır! Pavlenko’lar, Ivan’lar, Kostyükler, Vasil Dimitroviç’ler, Stepan’lar, belki bunu gülünç görecekler; ama nasıl görürlerse görsünler, ben eserimi tekrar sakin bir dua ile bitirmek istiyorum. Romanımı kapatırken: “Tanrım!” diyorum. “Onlar da insan! Acı onlara! Kendileri gibi, başkalarının da insan olduklarına inandır onları!” Ötekiler, o hayvan gibi sürülüp götürülenler… Onlar da insandı!

Cengiz Dağcı (1919 - 2011)
Cengiz Dağcı (1919 – 2011)

Şahsen kitabı tıpkı günümüzde moda gereği iddia edilen pek çok mazlum, ezilen edebiyatında olduğu gibi; onlardan bin kat daha mazlum olan fakat nedense pek bahsedilmeyen olaylardan bahsetmesi nedeniyle çok sevdim. Siyasi veya ideolojik olarak kesinlikle yanlış anlaşılmasını istemem, hiçbir düşünceye olumlu-olumsuz atıfta bulunmuyorum. Fakat SSCB dönemi “devlet yönetimi ve iç politikalar”da yapılan baskı, zulüm, asimilasyon, katliam, vahşice idam, tehcir gibi uygulamalar; işçi-çiftçi sınıfının iyiliğine ve adalete dair toz pembe hayalleri totaliter devlet kabusuyla epey gölgede bırakmaktadır.

Sizler de romanla ilgili görüşlerinizi ve fikirlerinizi yorum kısmında rahatça belirtebilir, aklınızdakileri tüm okuyucularımızla paylaşabilirsiniz.

Bunlar da ilginizi çekebilir!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*