Gezgin ve Bilgin İlber Ortaylı’yı Tanımak/Ahmet Nezihi Turan – İnceleme

Türkiye’nin sayılı tarihçilerinden ve halen hayatta olan en büyük bilginlerinden biri olan İlber Ortaylı’yı anlatmak, anlamak zordur. Anavatanı Kırım’dan kopmuş bir şekilde, 1947 yılında Avusturya’da dünyaya gelen Ortaylı; ailesiyle Türkiye’ye göç etmiş ve hayatına burada devam etmiştir. Fakat ilköğretim yıllarından beri geçtiği aşamalar, Ankara Siyasal Bilimler’de başladığı üniversite hayatını değiştirerek tarihçiliğe yönelmesi, tüm dünya tarihi hakkında sahip olduğu bilgi birikimi ve gezip gördüğü diyarlar onu öyle tanımsız bir kategoriye sokmaktadır ki; bugünkü ezbere yetişmiş klasik akademisyenlerle Sayın Ortaylı arasında kıyaslama yapmak mümkün değildir.

Türkiye’nin farklı tarihçilerinin İlber Ortaylı hakkındaki düşüncelerinin, anılarının aktarıldığı bu kitapta; kendisinin bitmek bilmez bilgi açlığına; bunun önü tetiklediği gezginlik ve tarihçilik yolculuğuna gençlik yıllarından itibaren şahit olacaksınız.

Kendi meslektaşlarının gözünden yorumların yapıldığı kısa makalelerde bugünküne ününe ek olarak gençliğinde aldığı eğitimlere, gezdiği ülkelere, aşama aşama bilgeliğini geliştirmesine tanıklık edecek ve ilimle, bilgiyle geçen bir zaman yolculuğu yaşayacaksınız.

İlber Ortaylı’nın tarihçiliği dışında pek çok meziyetine ve yüksek kültürüne dair şeyler öğreneceğiniz bu kitabı almadan önce sizlere tanıtım yazısını aktarmak isterim:

“İlber Ortaylı, 20.-21. yüzyılların büyük tarihçilerinden biridir. Bu sıfatı hangi şartlar içinde ve nasıl kazandığını, şahsi görüşlerim çerçevesinde anlatmak istiyorum. Yakın dostu olarak değil, sakınmayan kritikleri ile ün yapmış bir tarihçi sıfatımla..”

Yılmaz Öztuna 

“Bu satırların yazarı, Ortaylı’nın kütüphanesini taşıdıkları pazar günlerinde sayısız araba yolculuğu yaptı. Kah evinden aldıklarını kütüphanesine, kah kütüphanesinden aldıklarını evine taşırken arada arabayı bir yerlere park eder, sıkıcı pazar günü akşamlarının ıssızlığındaki Ankara “kafe”lerinde otururduk. Sanırım, bu günlerden birinde Hoca, Ankarayla ilgili sorunu olan herkes için hiç unutulmayacak su cümleyi söyledi: ‘Ankaralılar dünyanın her yerinde mutlu olur.'”

Hakan Kaynar

“Onda Türk aydınlarının çok büyük bir kısmını kahreden aşağılık kompleksinin zerresini bulamazsınız. Çünkü mütebahhiresi, Avrupalı meslektaşlarıyla tam bir eşitlik içinde konuşmasını sağlayacak genişliktedir. Dillerini, tarihlerini, kültürlerini, zihniyet dünyalarını bilir. Hele konuşulan Türk tarihiyse, Avrupalı mavrupalı dinlemez, haşlayıverir.”

Beşir Ayvazoğlu

İlber Ortaylı’nın üslup başarısı, teatral bir başarı olmaktan çok, taşra hırsıyla bilgilere saldıran ve öğrendikleriyle, pozitivist dayatmalarla entellektüel dünyadan adeta hınç alan bir yaklaşımla değil, emeği çileye dönüştürmeyen ve sakin bir merakla elde edilmiş bilgilerin sindirilmesinin eseri olarak gözüküyor. İlber Ortaylı’yı tarihçiliği entellektüel yapmıyor; tam tersine onu tarihçi yapan entellektüel dunyasıdır.

Süleyman Seyfi Öğün

“Bazı insanlar vardır; her karşılaşmanızda içinizi çiçeklendirir, her görüşmenizde beyninizi yakamozlandırır. Neşe ya da bilgi, ışık saçan ender insanlardır onlar ve ‘İyi ki varlar!’ dedirtirler size. Cemal Reşit Bey Konser Salonunda İstanbul Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği Demokrasi Sempozyumunun son oturumunun başkanı olan kocaman kafalı adam da onlardan biridir işte.”

Tuba Çandar

“İlber Ortaylı’nın tarihinde mutlaka, her zaman kendisinden, kendi zevklerinden bir şeyler bulunur. Yazar konunun etrafında dolaşırken kendisini size hatırlatmaktadır. ‘Tarihi anlamak için tarihçiyi anlamak gerekir’ hükmü, size yol gösterecek en işe yarar prensip haline gelmektedir. Eline kepçeyi alıp kazana daldırarak, eskilerin derin, karanlık labirentlerinden bir şeyleri önünüze koymaz. Bir zümrüdü anka kuşu gibi sizi sırtına alır.”

Mümtaz’er Türköne

Ben, İlber Ortaylı’nın arkadaşlığından beslendim, gurur duydum; yaşadıkça bunun böyle sürüp gitmesini de diliyorum.

Bir de, diyorum, Türkiye ondan gereğince beslense, gurur duysa. Çok mu safcana bir beklentidir?”

Bunlar da ilginizi çekebilir!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*