Hidroelektrik enerjisi nedir? Nasıl elde edilir?

Akan suyun gücüne dayanan hidroelektrik enerjisi (bazı kaynaklarda hidro enerji olarak da yazar); zaman zaman haberlerde tatsız sahnelere sebep olsa da verimli yenilenebilir enerji çeşitlerinden biridir.

Kelime olarak hidroelektrik; Latince’de su anlamına gelen “hidro” kelimesi ile “elektrik” kelimelerinin birleşmelerinden meydana gelmektedir. Suyun gücünden faydalanarak elektrik üretmeyi anlatmaktadır. Daha önce suyun gücünden yararlanılan bir diğer alternatif enerji kaynağı olan dalga enerjisinden bahsetmiştik; ikisinin birbirine karıştırılmaması gerekir. Dalga enerjisi; deniz ve okyanuslarda meydana gelen dalgalanmalardan faydalanırken; hidro enerji doğrudan suyun taşıdığı potansiyel enerjiyi soğurmaya dayanır.

İlgilenebilirsiniz: Güneş enerjisinden nasıl elektrik üretilir?

Hidroelektrik enerjisi nasıl üretilir?

İsmi ve çalışma prensibi hakkındaki kısa açıklamadan sonra biraz da işin üretim ve dönüşüm kısmına değinelim. Her şeyden önce bilinmesi gereken şey; bir hidroelektrik santralinde enerjiyi üreten gövde kısmı; türbinin dönerek kinetik enerji üretmesiyle çalışmaktadır. Yani gözümüzde rüzgar türbinlerinin çalışmasını canlandırırsak hidro enerjiyi de daha rahat kavrayabiliriz. Türbin kanatlarını döndüren güç birinde havadan gelirken, diğerinde sudan gelmektedir.

Hidroelektrik enerji elde edilmek istenen bir yere öncelikle baraj kurulur. Bu barajın dip noktasında ise kinetik enerjinin üretileceği türbin ve bağlı olduğu mille jeneratöre uzanan bir düzenek bulunur. Sonuç olarak çevrim son derece basittir:

  1. Barajda seviyesi artan ve potansiyel enerji kazanan su; kapakların açılmasıyla yeterince yüksek bir kinetik enerjiyle türbin kanatlarına çarpar.
  2. Böylece türbine aktarılan kinetik enerji; pervane kanatlarıyla beraber milin de dönmesini sağlar.
  3. Diğer ucuyla jeneratöre bağlı olan mil; burada AC üretilmesini sağlar ve enerjiyi şebekeye verilmeye uygun bir elektrik formuna sokmuş olur.
  4. Üretilen AC’nin şebekeye verilmesi sırasında dikkat edilmesi gereken depolama, akım sabitlenmesi, ihtiyaç varsa AC’yi DC’ye çevirme (büyük ihtimalle olmayacaktır) gibi hususlar burada da geçerlidir.
  5. Son olarak; türbin kanatlarına çarparak her şeyi başlatan su; kalan kinetik enerjisiyle çıkış yolundan tekrar nehre katılır ve doğal akışına katılır.

 

Resimde gördüğünüz gibi su; türbini döndürdükten sonra jeneratörde üretilen elektrik transformatör yardımıyla uygun forma sokulmakta ve şehir şebekesine verilmektedir.

Bunu da inceleyin: Biyokütle enerjisi nedir? Nasıl üretilir?

Şunu da belirtelim: Temel prensiplerini ve dönüşümünü 5 maddede anlattığımız hidroelektrik enerji santralinin kurulması; gerçek hayatta son derece hassas inşaat, malzeme ve mühendislik becerisine dayanan zorlu bir süreçtir. Sonunda elde edilen yenilenebilir enerji ise bütün emeğin karşılığını verir niteliktedir.

Hidroelektrik enerji hakkında bilinmesi gerekenler:

  1. Bazen rastladığımız gibi HES inşaatına karşı çıkılması; üretim yönteminin çevreyi kirletmesinden değil, inşa edilip suyu tutan barajın doğal ortamı bozacağı endişesinden kaynaklanmaktadır.
  2. Dünyada üretilen elektrik enerjisinin %20’ye yakın kısmı hidroelektrik yöntemiyle üretilmektedir.
  3. Bir bölgeye inşa edilen HES; enerji üretiminin yanı sıra ciddi bir istihdam sağlayarak söz konusu bölgenin kalkınmasına katkıda bulunur.
  4. İnşa edilen barajın suyu tutarak akışa müdahale etmesi dışında bir HES; sadece ve sadece suyun gücünü kullanır. Yani doğal bir üretim yöntemidir.
  5. En önemli dezavantajları olarak HES’lerin başlangıç yatırım maliyetleri ve tamamlanma süreleri uzundur. Fakat düşük işletme giderleri, kullanım ömrü uzunluğu ve dışa bağımlılık taşımaması bu eksileri kapatır niteliktedir.
  6. Bir Hidroelektrik Enerji Santrali; elektrik üretmenin yanı sıra balıkçılık, turizm, ağaçlandırma gibi pek çok sektöre de destek olur.
  7. Türkiye; Avrupa’da en çok hidro enerji potansiyeli taşıyan ülkeler arasında Norveç’ten sonra 2. sıradadır ve elektrik üretiminin halihazırda yaklaşık %25’lik kısmını bu yöntemle sağlamaktadır.

Benzer bir konu: Jeotermal enerji nedir?

Hidroelektrik enerjisinin verimliliğini ve santral tiplerini ayrıntılı olarak inceleyeceğimiz sonraki yazılarda görüşmek üzere, hoşça kalın.

Bunlar da ilginizi çekebilir!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*